|
Mündəricat
Təqdim
Giriş
Birinci Fəsil
ANLAYIŞLAR ƏTRAFINDA
1. Dialoq nə deməkdir?
2. Dinlərarası dialoq nədir?
3. Dinlərarası dialoq nə deyildir?
4. Dinlərarası dialoq fəaliyyətlərinin fərqli məqsədlər üçün istifadəsi
duşunulə bilməzmi?
5. Dinlərarası dialoq bir məcburiyyətdirmi, səmimi bir müsəlman
başqaları ilə əlaqə qurmağa məcburdurmu?
6. Muxtəlif yonləri ilə Hz. Məhəmməd (s.ə.s.)
QURANİ ƏSASLAR
1. Kitab əhli kimə deyilir? Yəhudilər və Xristianlar kitab əhlidirmi?
2. Kitab əhli ilə dialoq qurmağı əmr edən ayələr varmı?
3. “Yəhudi və xristianlarla dost olmayın” və “Nə yəhudilər, nə də xristianlar, Sən onların dinlərinə tabe olmadıqca əsla Səndən razı olmazlar” və buna bənzər məaldakı ayələr necə başa duşulməlidir?
4. Bir necə ayədə kafirləri nəzərdə tutaraq: ”Onları harada gorsəniz, öldürün” (Bəqərə, 2/191), “Onları harada gorsənız, tutub öldürün və
onlardan ozunuzə nə bir dost, nə də bir koməkci tutun” (Nisa, 4/89), “Haram aylar çıxınca muşrikləri harada görsəniz, öldürün, onları tutub əsir alın və bütün yollarını‑kecidlərini tutun” (Tövbə, 9/5) kimi aşkar əmrlər verilir. Bu ayələrə necə aydınlıq gətirirsiniz?
5. “Əhdə vəfa” müsəlmanların qeyri‑müsəlmanlarla əlaqələrində də eyni dərəcədə əhəmiyyət daşıyırmı?
6. “Fitnə aradan qalxıb din və itaət ancaq Allaha məxsus edilənədək onlarla vuruşun” (Bəqərə, 2/193) ayəsi Allahı inkar etməyi müharibə səbəbi saymırmı?
7. Qurani‑Kərimə gorə qeyri‑müsəlmanlarla münasibətdə döyüş əsasdır, yoxsa sülh?
8. “Qurandakı döyüş ayələri sülh ayələrini nəsh (hökmünü ortadan qaldırmaq) etmişdir” fikri doğrudurmu?
9. “Cihad” və “Dialoq” bir‑birinə zidd anlayışlar deyi lmi?
NƏBƏVİ ƏSASLAR
1. Allah Rəsulunun (s.ə.s.) erkən dövr tətbiqatlarında, məsələn, Məkkədə olanda əhli‑kitabla əlaqələri necə idi?
2. Mədinə muqaviləsi birlikdə yaşamaq layihəsidirmi? Bu muqavilə dialoq fəaliyyətlərinə təməl təşkil edə bilərmi?
3. Mədinə anlaşmasında yəhudilərin mövqeyi necədir? Hüquq və məsuliyyətləri nələrdir?
4. Hz. Məhəmmədin (s.ə.s.) Mədinə anlaşmasından başqa Yəhudi və Xristianlarla bağladığı muqavilələr varmı?
5. Allah Rəsulunun (s.ə.s.) kitab əhli ilə sosial və ya ticari əlaqələri vardırmı?
6. Yəhudilərin Mədinədən sürgün edilməsini, Xeybər, Qureyza oğulları və s. kimi yəhudi qəbilələrlə müharibəni necə başa duşmək lazımdır?
7. Hz. Məhəmmədin (s.ə.s.): “Mən “Lə iləhə illəllah” deyənədək,
Mənə və Mənim gətirdiklərimə iman edənədək insanlarla döyüşməklə əmr olundum. Kim bunu deyərsə, Məndən qanını və malını qorumuş olar. Bunun xaricindəki hesab Allaha aiddir” hədisi küfrün döyüş səbəbi olacağına dəlildirmi?
TARİXİ ƏSASLAR
1. Allah Rəsulundan (s.ə.s.) bu gunə qədər dialoq, və ya qeyrimüsəlmanların
hüquqlarını nəzərə alan başqa muqavilələr,
ya da tarixi hadisələr varmı?
2. Tarix boyunca müsəlmanlar digərlərini müsəlman olmağa
heç məcbur etmişlərmi?
3. Zimmət (himayədarlıq) əqdi qeyri‑müsəlmanlarla əlaqələrdə
bir numunə ola bilərmi?
4. Zimmət əqdi tətbiqatı müsəlmanların üstünlüyünü gostərir.
Dialoq münasibətlərində bunu gorə bilmir, hətta tamamilə əksini
görürük. İslamın izzəti cəhətdən baxdıqda bu davranış
düzgündürmü?
İkinci Fəsil
MƏSƏLƏNİN BUGÜNKÜ VƏZİYYƏTİ VƏ
FƏTHULLAH GÜLƏN XOCA ƏFƏNDİ
1. Fəthullah Gülən Xoca Əfəndi xoşgörü və dialoqu islami cəhətdən
necə əsaslandırır?
2. Xoca Əfəndinin dialoqla bağlı düşüncələrinin formalaşmasında
“insan” və “sevgi” anlayışının rolu varmı?
3. Mütləq mənada “insan” və “sevgi” dost‑duşmən hər kəsi sevmək
mənası vermirmi?
4. Əfv anlayışı dialoq düşüncəsini bəsləyən bir başqa amil ola
bilərmi?
5. İctimaiyyətə xoşgörü və tolerantlıq ondəri kimi tanıdılan Xoca
Əfəndinin düşüncə dünyasında xoşgörü və tolerantlıq nədir?.
6. Xoca Əfəndinin dialoq fəaliyyətləri Türkiyə daxilində və
xaricində həyata kecirilməsinə gorə bir‑birindən fərqlənirmi?
7. Türkiyədaxili dialoq fəaliyyətləri necə əks‑səda verdi?
8. Türkiyə xaricində həyata kecirilən tolerantlıq fəaliyyətlərinin
Türkiyə daxilində həyata kecirilənlərdən fərqi nədir?
9. Dialoq fəaliyyətlərinin 90‑cı illərdə başlamasının xüsusi bir səbəbi vardırmı?
10. Tolerantlıq və dialoq yeni bir layihədirmi? Daha əvvəl də belə fəaliyyətlər var idimi?
11. ”Fəthullah Gülən” adının dialoq fəaliyyətləri ilə eyniləş dirilməsi bəziləri tərəfindən tənqid edildi. Bunun səbəbi nə idi?
12. Etirazların psixoloji müharibəyə, qaralama kampaniyasına cevrilməsinin səbəbləri nələrdir?
13. Xoca Əfəndinin öz adı ətrafında qopardılan iftira kampaniyalarına qarşı tovsiyələri vardırmı?
14. Bəzilərinin: “Bizə dost olan bir xristianı müsəlmandan üstün tutaram” dediklərini eşitdik. Bu fikir doğrudurmu?
15. Xoca Əfəndinin bu fəaliyyətlərdən gozlədiyi son nəticə nədir?
Dinlərarası dialoqun missionerliyin yeni şəkli ola bilməsi və ya
digərləri ilə münasibətdə təsirə düşüb İslamiyyətdən uzaqlaşanların
ola bilməsi mövzusunda Xoca Əfəndinin fikirləri necədir?.
17. Bu gunə qədər həyata kecirilən dinlərarası dialoq fəaliyyətlərinin İslamiyyət üçün konkret faydaları varmı?
NƏTİCƏ
İSTİFADƏ EDİLMİŞ ƏDƏBİYYAT
| 
